II. Переведите на русский язык.

1. Ali dindardı, onun kütüphanesinde çok din kitabı vardı. 2. Okulun şeytan çocukları gürültü çıkarıyorlar. 3. Trenin lokantasında kahvaltı ettik. 4. Bu adaya gitmek için otobüse değil, vapura binmek gerek. 5. Fatma, “kocam melek gibi erkektir, çarşıya kendisi gitti, her şeyi kendisi aldi getirdi, çorbayı da kendisi yaptı” diye söyledi. 6. Bu kuşun adını biliyor musunuz? Onun başı beyaz, boğazı da siyahtır. 7. Televizyon seyrettim, bir film gördüm. О filmde katil önce arabaya, sonra ata bindi, onu jandarmalar takip etti. 8. Bence bu ayakkabının fiyatı yüksek değildi, niçin almadın?

Турецкие пословицы

Akıl yaşta değil, baştadir.
Akşamın işini sabaha bırakma.
Dünyanın üstü var altı da var.
Her şey yerinde gerek.
Her uzun ağaç selvi değildir. selvi — кипарис
Aşıka Bağdat uzak değil. aşık — ашуг (влюбленный), Bağdat — Багдад
Ay akşamdan doğdu.
Ölmek var dönmek yok.
Martın yarısı kış, yarısı yaz.
Yolcu yolunda gerek.

Загадка

Altı demir, üstü ağaç, ortasında dil. (beygir)

Обороты и выражения

Sabahlar hayır ola! — Доброе утро!
Sağ ol! — Спасибо!
Afiyettesiniz inşallah! — У вас все благополучно, надеюсь!
Acaba… — Интересно (было бы) знать…

Диалог

Kuzunun ayakkabısı

Bir çocuk annesiyle köy yolundan yürüyor. Kümesin önünden geçiyorlar. Küçük kız annesine: “Hayvanlar konuşabiliyor mu?” diye soruyor. Annesi: “Hayır” diye cevap veriyor.
- Ya şu kuzu ne diyor?
- Bir şey demiyor. Bu kuzu meliyor.
- Ya şu eşek?
- Şu eşek аnırıуоr.
Birden bire ahırın arkasından bir köpek geliyor. Kız: “Ayol! Bu köpek boğazından çok korkunç sesler çıkarıyor!” diye haykırıyor.
- Biz köpeğin bu seslerine “havlıyor” diyoruz.
- Ahırın yanında bir ağaç var. Bu ağaca ne diyorlar?
- Bu kestane ağacıdır.
- Ağacın üst dallarında kuşlar var. О kuşların adı nedir?
- Bunlar serçedir.
- Bu serçelerin cıvıltısı ne demektir?
- Vallahi bilmiyorum, kızım. Sen çok soru soruyorsun.
- Anne, sen bütün hayvanların mı sesini biliyorsun?
- …
Çocuk bir kümesin önünde duruyor ve sevinçle narin piliçleri seyretmeğe başlıyor. Piliçlere: “Sabablar hayır ola! Afiyettesiniz inşallah” diyor. Ondan sonra annesine: “Tavukların gıtgıdakları ne demektir?” diye soru sormağa devam ediyor.
- Bu tavukla piliçleri kahvaltı yapıyorlar. Tavuk: “Afiyet olsun!” diyor.
- Ya piliçler ne cevap veriyor?
- Onlar: “Sağ ol! Tesekkür ederiz!” diyorlar… Haydi, melek kızım, yürü!
- Anne, biz çarşıya mı gidiyoruz?
- Evet, çarşıya.
- Anne, kuzunun ayakkabısı var mı?
- Hayır kızım, hayvanların ayakkabısı yok. Senin ayakkabın, benim ayakkabım, yani insanların ayakkabısı var. Sen niçin sordun?
- Ben çarşıdan kuzu için ayakkabı almak istedim. Acaba kuzu ayakkabısının fiyatı nedir?
- …
Annesiyle kız yoluna devam ediyorlar. Sonsuz tarlalar uzak tepelere ve mavi denize kadar uzanıyor. Küçük kız tarlada bir manda sürüsünü göruyor. Çoban mandaları etrafında toplamak istiyor, fakat bir manda anneyle kıza doğru geliyor. Kızın yüreği hop ediyor.
- Anne, bu hayvanın adı nedir?
- Bu mandadır.
- Anneciğim, bu manda beni yemeğe geliyor! Ben yaşamak istiyorum. Bunu ona söyle… Şey… Mele, anır, havla…

Комментарий к диалогу

bir kimsenin yureği hop etmek — екнуть (о чьем-либо сердце)
anneciğim — мамочка (моя)

Контрольные упражнения

I. Образуйте двухаффиксные изафеты из приведенных слов и переведите их на русский язык. При чтении изафетов организуйте их в виде синтагмы с фразовым ударением на аффиксе принадлежности, например:

(memuru’n vazifesi’)’ - (обязанность служащего).

sınıf, duvar; elma, tane; Ahmet, arkadaş; yeğen, yaşam; katil, son; kızkardeş, sözler; cevap, yarı; buhran, devam; bunalım, ağırlık; başım, şakaklar; öğrenci, yanıt; zengin, para; çapkın, aşklar; dayı, kumar; bu yıl, kışı; о sene, yaz; çocuk, dizler; dayı, veda; güneş, etki; köy, rahat; sehir, meydan; kent, binalar; insanlar, ayaklar; metres, tokat; vücut, yük; gövde, yan; durum, dehşet; ihtiyar, vasiyet; hayat, yarı; dayı, miras; zavallı, hal; cehennem, dehşet; mahzun, satırlar; mahküm, mektup; okul, mezun; Türkçe, tesir; banka, para; banyo, su; kısrak, baş; mektep, avlu; çimento, kilo; ömür, yarı; postane, memurlar; hastane, doktorlar; eczane, tezgah; ev, karanlık; tabanca, kursun; gençler, eğlence; din, önem; çoban, değnek; vazo, yer; doktor, el; kardeşim, sevgili.

II. Образуйте одноаффиксные изафеты из приведенных слов и переведите их на русский язык (некоторые переводы даны в скобках). Оформите их интонационно в виде синтагмы с фразовым ударением на определении, например:

kadın’ çantası (дамская сумка).

çam, orman; Rus, kadınlar; Damokles, kılıç (дамоклов меч); bilek, saat (ручные часы); gök, gürültü (небесный гром); gök, yüz (небесный свод); deniz, balık; okul, öğrenci; gece, yarı; iş, gün; yemek, saat; insan, ömür; kahve, renk (коричневый цвет); şeftali, bahçe; kestane, ağaç; okul, bina; tavuk, çorba; ingiliz, gazete; Almanca, ders; başkan, masa; keçi, süt; arslan, baş; kurşun, delik; Çin, ordu; su, oluk; “orak”, soz; Ankara, televizyon; horoz, tırnak; Fransız, uçak; akıl, hasta.