Используя нижеприведенные существительные, составьте предложения в определенном прошедшем времени.

akıllı, avukat, başarılı, çalışkan, doktor, fakir, hemşire, ince, konuşkan, neşeli, öğrenci, öğretmen, pişman, rahat, sevimli, zor

3. Gelecek zaman – Будущее время

В турецком языке будущее время образуется путем добавления к корню глагола аффиксов acak, ecek.

Примеры: gel-mek, gel ecek, otur-mak, otur acak.

Примечание: К глаголам, имеющим гласные переднего ряда (e, i, ö, ü) предпоследними или в конце слова, добавляется аффикс ecek. К глаголам, имеющим гласные заднего ряда (a, ı, o, u) предпоследними или в конце слава, добавляется аффикс acak.

 

eylem + -(y)acak / -(y)ecek + kişi eki

      

Olumlu

Утвердительная

форма

Olumsuz Отрицательная форма Olumlu Soru Утвердительно-вопросительная форма Olumsuz Soru Отрицательно-вопросительная форма Ben geleceğim gelmeyeceğim gelecek miyim? gelmeyecek miyim? Sen geleceksin gelmeyeceksin gelecek misin? gelmeyecek misin? O gelecek gelmeyecek gelecek mi? gelmeyecek mi? Biz geleceğiz gelmeyeceğiz gelecek miyiz? gelmeyecek miyiz? Siz geleceksiniz gelmeyeceksiniz gelecek misiniz? gelmeyecek misiniz? Onlar gelecekler gelmeyecekler gelecekler mi? gelmeyecekler mi?

 

Bu kiple kullanılan bazı zaman sözcükleri (zarfları) şunlardır:

yarın + …….: yarın, yarın sabah, yarın akşam, yarın gece…

……. + sonra: az sonra, bir saat sonra, beş dakika sonra, üç hafta sonra, iki yıl sonra…

gelecek + …..: gelecek salı, gelecek akşam, gelecek yıl, gelecek ay…

Örnekler

Yarın müdürle konuş acağım. (+)

Yarın alışveriş yap mayacak. (-)

Hâle gelecek yaz tatile çık acak mı? (+?)

Onlar bizi ara mayacaklar mı? (-?)

Bundan sonra her şey daha güzel olacak.* (+)

Selim gelecek yıl baba olacak mı? (+?)

Yarın okullar tatil olmayacak. (-)

Bu yıl Ayşe öğretmen olmayacak mı? (-?)

 

*Ad tümcelerinde gelecek zaman yapmak için, addan sonra ‘olmak’ eylemi getirilir.

Aşağıdaki boşlukları örnekteki gibi tamamlayınız.

1. Gelecek yıl İstanbul’…. git………… (+)

2. Dilek yarın annesi.…… mektup yaz………. (+)

3. Senin kızın bu yaz evlen………… (+?)

4. Tatilde babamın ofis……… çalış……….. (-)

5. Mehmet Bey araba al…………? (-?)

6. Leyla bugün biz….. gel……….. (+)

7. Özge bu akşam televizyon seyret……………. (-)

8. Senin annen emekli ol……….? (+?)

9. Kuzenim bu akşam biz…… kal…………. (+)

10. Öğretmen yarın sınav yap…….. (-)

11. Özgür parti için alışveriş yap…………. (+)

12. Selin önümüzdeki yıl hemşire ol………. (+)

13. Ece gelecek yıl anaokuluna başla…………? (+?)

14. Ne zaman Ankara’ya git…………? (+?)

15. Bu yaz dedemi ziyaret et……….. (+)

16. Zam için patronumla konuş………… (+)

17. Didem bugün sinemaya git……….. (-)

18. Biz bu hafta sonu piknik yap………… (+)

19. Buket düğün için yeni bir elbise al…….. (+)

20. Gelecek yaz Türkiye’de çalış………… (+)

Aşağıdaki eylemleri (fiilleri) kullanarak gelecek zamanda tümceler yazınız.

Используя нижеприведенные глаголы, составьте предложенияв будущем времени.

almak, başlamak, buluşmak, çalışmak, dönmek, gitmek, kalmak, konuşmak, mezun olmak, spor yapmak, şarkı söylemek, temizlik yapmak, özür dilemek, vermek, yazmak

 

Ben…………………………………………………………………….…………..……. (-)

Sen………………………………………………………………………….………..…. (+)

O……………………………………………………………………………..……..…. (+?)

Biz…………………………………………………………………………….……….... (+)

Siz……………………………………………………………………………….…….... (-?)

Onlar…………………………………………………………………………….………. (+)

Mustafa ………………………………………………………………………….………. (-)

Ece ve ben…………………………………………………………………………..……. (+)

Onlar………….…………………………………………………………………………. (+?)

Biz……………………………………………………………………………………….... (+)

Siz……………………………………………..…………………………………………. (-?)

Öğrenciler…………………………………………………………………………..……. (+)

Çocuklar…..…..………………………………………………………………….……....(-?)

Leyla…………………………………………………………………………..……..……..(+)

Müdür…………………………….………………………………………………..…….(+)

 

4. Belirsiz (Öğrenilen / Duyulan) Geçmiş Zaman

Неопределенное прошедшее время

Belirsiz geçmiş zaman, başkasından duyulan, öğrenilen ya da sonradan farkına varılan bir olayı anlatmak için kullanılır.

eylem + -mış / -miş / -muş / -müş + kişi eki Sen gel + miş + sin.

      

Olumlu

Утвердительная

форма

Olumsuz Отрицательная форма Olumlu Soru Утвердительно-вопросительная форма Olumsuz Soru Отрицательно-вопросительная форма Ben bakmışım bakmamışım bakmış mıyım? bakmamış mıyım? Sen bakmışsın bakmamışsın bakmış mısın? bakmamış mısın? O bakmış bakmamış bakmış mı? bakmamış mı? Biz bakmışız bakmamışız bakmış mıyız? bakmamış mıyız? Siz bakmışsınız bakmamışsınız bakmış mısınız? bakmamış mısınız? Onlar bakmışlar bakmamışlar bakmışlar mı? bakmamışlar mı?

Örnekler

Ben bugün çok yorul muşum. (+)

Sen okula git memişsin. (-)

Mert konsere git miş. (+)

O kahvaltı yap mamış. (-)

Biz yemeğe tuz koy muş muyuz? (+?)

Siz bu konuyu anla mamış mısınız? (-?)

Onlar çay iç mişler mi? (+?)

 

Aşağıdaki boşlukları örnekteki gibi tamamlayınız.

1. Sen kapıyı kilitle…………. (-) eve hırsız gir…….. (+)

2. Dün gece arabamı çal………… (+)

3. Bebek uyu…… ……..? Eğer uyumamış ise mamasını yedirelim. (+?)

4. Anna ile Olga daha önce hiç baklava ye………… (-)

5. Hiç farkında değilim. Musluğu kapat……… ……? (-?)

6. Serpil biz….. hiç özle……….. (-)

7. Mustafa Sandal yeni bir albüm çıkar……….. (+)

8. Koltukta uyu…………., her yerim tutul………. (+)

9. Sabah elektrikler kesikti. Bir kontrol et, gel……… ……..? (+?)

10. Partide Necla yoktu. Ali onu davet et…….. ….? (-?)

11. Geçen hafta Aslı ile Derya kavga et………… (+)

12. Sence bana bu elbise yakış…….. …..? (+?)

13. Hiçbir öğrenci ödevini yap………. (-)

14. Onlar bugün markete git…………. (+) ama alışveriş yap………….. (-)

15. Ali ile Berk kavga et………….. (-) Biz yanlış anla………. (+)

16. Futbolcular maça hiç iyi hazırlan……………., çok kötü oynuyorlar.

17. Duyduğuma göre dün Isparta’da deprem ol………… (+)

18. Ben dün uyurken çok sayıkla……….. (+)

19. Ali bize çok kız………. (+?)

20. Hülya Mete’yle nişanlan………….. (+)

Aşağıdaki eylemleri (fiilleri) kullanarak öğrenilen (duyulan) geçmiş zamanda tümceler yazınız.